Campagne, Maastricht: nieuwe woonlocatie voor mensen met dementie

 

‘Beleving en welzijn staan net als goede zorg centraal’

Nieuw bouwen of ingrijpend renoveren? Die vraag stelde Mosae Zorggroep uit Maastricht zich enkele jaren geleden ten aanzien van één van haar verouderde locaties. Na uitgebreid onderzoek werd besloten te kiezen voor nieuwbouw. Met alle aandacht voor de belevingswereld van de doelgroep, veelal ouderen met dementie.

Campagne, zo heet het nieuwe zorgcomplex van de Mosae Zorggroep, genoemd naar de nabij gelegen villawijk. Het gebouw ligt aan de rand van hetzelfde park als waar de oude locatie aan grenst. Die wordt afgebroken nu de bewoners zijn verhuisd. Dat was afgelopen april. “Door het gebouw op een andere locatie neer te zetten, konden we voorkomen dat de bewoners twee keer moesten verhuizen”, vertelt locatiemanager Chiara Thewissen van Mosae. Die nieuwe locatie bracht wel wat uitdagingen met zich mee, vult architect Han Westelaken van Architecten aan de Maas aan. “Er stonden op die plek enkele leegstaande bungalows. Het huidige gebouw is drie verdiepingen hoog. We hadden dus wel op wat tegenstand, onder andere uit de buurt gerekend.” Dat werd opgelost, zegt hij, door het complex een gekartelde structuur te geven. “We hebben bovendien geen enkele boom hoeven kappen. Daardoor stemde de buurt in met het plan.”

Campagne
(foto: Jean-Pierre Geusens)

Dorpsstraat
Uitgangspunt bij de nieuwbouw was dat sfeervol wonen, beleving en welzijn nadrukkelijk centraal moesten staan, zegt Thewissen. “Daarmee creëer je de voorwaarden voor goede zorg. Het betekent onder meer dat de bewoners een grote mate van vrijheid ervaren. Waar zorg aan mensen met dementie vroeger vooral een repressief karakter had, willen we ze nu de ruimte geven. Ze kunnen door het hele gebouw wandelen, al zijn er maatregelen om te voorkomen dat ze zo maar naar buiten lopen.” 

Campagne
Campagne is zowel binnen als buiten afgestemd op de natuurlijke omgeving. (foto links: John Sondeyker, foto boven: Jean-Pierre Geusens)

Om optimaal invulling aan dat streven naar welzijn en beleving te kunnen geven, werd enkele jaren geleden in samenwerking met een extern bureau een nieuwe visie opgesteld. Die visie werd de basis voor de uitgenodigde architecten om een ontwerp te maken. Uiteindelijk viel de keuze dus op het ontwerp van Han Westelaken. Hij legt uit dat Campagne uit drie bouwdelen van drie verdiepingen bestaat die worden verbonden door een boulevard, een wandelstraat. Aan die straat liggen allemaal ruimten die op de belevingswereld en de ontspanning van de bewoners zijn gericht. “Zie de boulevard als een soort dorpsstraat met een bakkerij, een bruin café, een babykamer, een nostalgisch museum, een activiteitenruimte, een restaurant voor zowel bewoners, bezoekers en omwonenden en ruimtes van verenigingen. Bewoners die willen, kunnen zich bij een vereniging aansluiten.”

Campagne
(foto: Jean-Pierre Geusens)

Lichtinval
Tussen de bouwdelen, zegt Westelaken, zijn vijf binnentuinen aangelegd. Daarnaast hebben alle woonkamers een eigen balkon. Rondom de woonkamers liggen de appartementen van de bewoners, allemaal voorzien van een eigen badkamer. Chiara Thewissen: “Bewoners die wat meer behoefte hebben aan rust blijven in de woonkamer of trekken zich terug op de eigen kamer, anderen kunnen dus door het gebouw wandelen.” Volgens Han Westelaken is het gebouw zodanig opgezet dat er vanaf elke plek zicht naar buiten is. Deze opzet zorgt ook voor veel lichtinval. In totaal heeft Campagne ruim 150 bewoners, per woonkamer 8 of 9.  

“Dat lijkt veel”, schetst Thewissen, “maar daar merk je in het gebouw nauwelijks iets van. Vanwege de opzet, maar ook omdat dat aantal is verdeeld over een gebouw met allerlei mogelijkheden.”

Campagne
Uitgangspunt bij de nieuwbouw was dat sfeervol wonen, beleving en welzijn nadrukkelijk centraal moesten staan. (foto: Jean-Pierre Geusens)

Maquette
Westelaken geeft aan dat Campagne zowel binnen als buiten is afgestemd op de natuurlijke omgeving. Zo is de gevel bekleed met natuursteen. Binnen is gekozen voor warme, natuurlijke en rustige kleuren. Daarnaast is er het groen in de binnentuinen. Campagne werd in april officieel in gebruik genomen, na een volgens Thewissen en Westelaken soepel en in goede samenspraak verlopen voorbereidings- en bouwperiode. Ze wijzen onder meer op de belangrijke inbreng van de uit Mosae-medewerkers en mantelzorgers bestaande werkgroep. Die werd nauw bij het project betrokken. Thewissen: “Ze brachten allerlei ideeën en details in vanuit hun directe ervaringen met de doelgroep.” Westelaken knikt en glimlacht: “Zo kwam er een medewerker met ideeën voor de inrichting van de bakkerij. Op een dag verraste ze ons zelfs met een maquette, heel bijzonder. Die hebben we bijna een-op-een overgenomen. En zo zijn tal van suggesties in het interieur verwerkt.”

De afgelopen maanden is gebleken dat de opzet van Campagne aanslaat bij de bewoners. Op detailniveau zijn wat aanpassingen uitgevoerd, maakt Thewissen duidelijk, zoals in de domotica, maar verder pakt alles uit zoals verwacht. “We hebben voor een benadering gekozen waarbij we het traditionele verpleeghuis loslaten en ons meer richten op de mogelijkheden en wensen van de doelgroep. Dat is voor een deel van het personeel even wennen, maar uiteindelijk ontstaat er voor de bewoners een omgeving die ze aanspreekt en waarin ze zich echt thuis voelen.”  

Campagne
(foto: John Sondeyker)


Effectieve bescherming van wanden in zorginstellingen
Wandbescherming leveren voor zorgomgevingen, ze doen het zeer regelmatig. Zo ook bij zorgcomplex Campagne van Mosae Zorggroep. M-Wall leverde voor het drie verdiepingen tellende gebouw wandbescherming van stoot- en krasvast materiaal zodat aanrakingen met rollator of rolstoel niet tot schade leiden. “We werken in uiteenlopende zorgomgevingen”, maakt projectleider Dirk-Jan Verberne duidelijk. “Bijvoorbeeld in operatiekamers. Je kunt je voorstellen dat daar nogal wat eisen aan het materiaal zijn verbonden. Wat dat betreft was Campagne minder complex. Maar ieder project heeft zo zijn eigen kenmerken en is op die manier maatwerk.”

Bij Campagne, legt hij uit, ging het om een Design & Build opdracht waar M-Wall al in een vroeg stadium bij was betrokken. Uitgangspunt was dat het om een effectieve, bij het interieur passende oplossing moest gaan. “Een onopvallende bescherming die aansloot bij de huiselijke uitstraling, dat was het verzoek. Doordat we al vrij vroeg bij het project betrokken waren, konden we met opdrachtgever en aannemer meedenken en adviseren. Uiteindelijk is er voor een lambrisering gekozen. De muurbescherming is geplaatst met een hoogte van 75 centimeter, tot aan de vensterbanken. Een technisch goede keuze vanwege de hoogte van het beschermde gebied, maar ook nog eens efficiënt aangezien materiaalverliezen tot een minimum beperkt zijn gebleven.”

Dankzij een goede afstemming van de werkvolgorde, planning en regelmatig overleg met de aannemer zijn de werkzaamheden volgens Verberne perfect verlopen. “Door goed overleg met zowel de aannemer als onze installateurs wist iedereen wat er van ze verwacht werd en verliep de installatie naar tevredenheid.”


Ingespeeld op de dagelijkse praktijk
Met een functioneel ontwerp van Mosae Zorggroep als uitgangspunt werden diverse bouwbedrijven uitgenodigd om een bijpassend bouwplan voor Campagne te maken. Op basis hiervan werd het project gegund aan Van Wijnen Sittard BV. Directeur Raymond Vaessen kijkt terug op een bijzonder project met enkele aparte aspecten. “We hebben ons plan in samenspraak met de architect en opdrachtgever verder uitgewerkt. Daar was ook een klankbordgroep van Mosae Zorggroep nauw bij betrokken; mensen die met de dagelijkse praktijk hebben te maken. Dankzij hun inbreng hebben we daar goed op kunnen inspelen.”

Vaessen merkt dan op dat het oorspronkelijke plan onvoldoende draagkracht had bij de gemeente. “Dat hebben we vervolgens in heel korte tijd, vier maanden, herontwikkeld. In die periode hebben we ook de diverse procedures doorlopen in nauw overleg met de gemeente. We hadden wat dat betreft weinig tijd omdat we rekening moesten houden met het moment van verhuizing.” Een ander aandachtspunt, zegt hij, was de omgeving. Aan de ene zijde van de nieuwbouw lag de oude locatie van Mosae die tijdens de bouwperiode in gebruik bleef, aan de andere kant een appartementencomplex. “Uiteraard hebben we overlast zoveel mogelijk voorkomen. Daarnaast hebben we een intensief communicatietraject opgezet met onder meer nieuwsbrieven, bijeenkomsten en een vast aanspreekpunt waar omwonenden met hun vragen en opmerkingen terecht konden. Door goed te informeren, hebben we betrokkenheid gecreëerd.”

In april vond de verhuizing plaats, conform planning, geeft Vaessen tot besluit aan. “Als gevolg van een periode met slechte weersomstandigheden tijdens de ruwbouw was er wel wat tegenslag, maar dat hebben we opgevangen door meer uren te draaien of op te schalen. Daardoor konden we tijdig opleveren.”


Thuis bij Campagne
Zorgen voor een thuisgevoel voor de bewoners. Met dit uitgangspunt ging Vervoort Meubelen aan de slag met de inrichting van de nieuwbouw van verpleeghuis Campagne van Mosae Zorggroep. Met maatwerk als resultaat. “Dat is altijd het geval, zeker bij dit soort projecten”, merkt zorgmanager Roy Oliedam van Vervoort op. “We kijken niet alleen naar het Programma van Eisen, maar verdiepen ons ook in de identiteit van de organisatie, omgeving en achtergronden van de bewoners.”

Vervoort Meubelen, zegt hij, werd al in een vroeg stadium van het project benaderd om mee te denken over een gezellige en warme sfeer in de woonkamers en diverse belevingsruimtes. Het restaurant met aanpalende tuinkamer moest vooral uitnodigend en gezellig zijn. Nadat de keuze op Vervoort Meubelen was gevallen, werd in de showroom in Goirle samen met medewerkers van Mosae definitief invulling aan het interieur gegeven. “De prima samenwerking tussen het team van Mosae en onze studio resulteerde in een unieke productmix per ruimte met harmonieus op elkaar afgestemde stoffen. Wat dit project voor mij bijzonder maakt, is de wijze waarop inhoud en kleur aan het verenigingsleven wordt gegeven. Verbondenheid onder bewoners van verschillende afdelingen wordt gestimuleerd door onder andere het kijken en luisteren naar optredens, gezamenlijk schilderen of even met elkaar genieten van de nostalgisch ingerichte huiskamer.”

Campagne
(foto: Jean-Pierre Geusens)


FEITEN EN CIJFERS
PROJECT Nieuwbouw & renovatie zorgcentrum Campagne
Opdrachtgever Mosae Zorggroep, Maastricht
Zorgverlener Mosae Zorggroep, Maastricht
Architect Architecten aan de Maas, Maastricht
Aannemer Van Wijnen Sittard B.V., Sittard

Los meubilair Vervoort Meubelen, Goirle
Gordijnen Artimo Textiles, Roosendaal
Wanden M-Wall, Eindhoven

Bouwtijd augustus 2016 – februari 2018
• Selectie bouwpartner juni 2015
• Start sloop augustus 2016
• Oplevering sloop september 2016
• Overdracht sloop naar nwb november 2016
• Start nieuwbouw  november 2016
• Oplevering februari 2018  

Totale oppervlakte terrein 32.000 m2 

Totale oppervlakte gebouw
• totaal plaatsen 153 intramurale wooneenheden + 8 aanleunwoningen

Totale bouwkosten € 20.812.000,– incl. BTW
Aantal bedden 153
Aantal huiskamers 18
Restaurant (aantal plaatsen) 60

Tekst: Jac Buchholz