Geboortecentrum St. Antonius Ziekenhuis, Utrecht

St. Antonius voorziet geboortezorg van suites

Geboorte, het verwelkomen van nieuw leven, is een zaak van de gehele familie. De zorg en alle dienstverlening moeten daarop gericht zijn. Het was voor het St. Antonius Ziekenhuis de drijfveer om een gloednieuw ‘Geboortecentrum’ te realiseren in Utrecht. Family Centered Care valt met regelmaat in het gesprek met Martico Barten, Manager Bedrijfsvoering Zorgeenheid en Hein Uitterhaegen, Manager Faciliteiten en Vastgoed. “We hebben dat concept met 32 suites omarmd.”

“Dat we ervoor hebben gekozen om Family Centered Care in Utrecht te centraliseren, heeft meerdere redenen. Zoals de fusie met het ziekenhuis Hofpoort in Woerden maar ook de situering nabij het woonontwikkelingsgebied Leidsche Rijn; een compleet nieuw stadscentrum waar veel jonge gezinnen neerstrijken. Bovendien hadden we hier de kans om vanuit een blanco vel papier onze wensen gestalte te geven.” Barten en Uitterhaegen onderschrijven dat het voor de geboortezorg buiten de eigen gemeente (Woerden, red.) misschien minder prettig is dan er binnen maar het nieuwe geboortecentrum laat niets te wensen over. Ook zien ze een kentering als het gaat over thuis bevallen. Barten: “Steeds meer bevallingen vinden plaats in centra zoals deze. Het is comfortabel en veilig. Gaat iets niet volgens plan, dan kan er door de aanwezige specialisten meteen worden geanticipeerd. Samen met kraamzorg, verloskundigen en ouders geven we invulling aan de zorg in dit centrum en tekenen we voor verblijfs- en arbeidsvreugde.”

St. Antonius Ziekenhuis
De Kraamsuite is de ruimte voor vrouwen die iets langer moeten blijven, bijvoorbeeld na een keizersnede. De inrichting is iets anders dan van een Verlossuite. De Verlossuite heeft andere apparatuur in de kast (beademing en dergelijke) en de Kraamsuite beschikt over een ‘luie stoel’ waar vrouwen makkelijk hun kindje kunnen voeden. (Beeld: Marjolijn de Graaf)

Uitdaging
Staat de zorg voor moeder en kind in het Geboortecentrum centraal, vanzelfsprekend willen ook de vader en de eventuele broertjes en zusjes geen minuut missen van de nieuwkomer in de familie. Ook als de nazorg wat meer aandacht vraagt en een langer verblijf in het ziekenhuis is vereist. Voor de verantwoordelijken in het St. Antonius de uitdaging om de zorginnovatie en de ‘hotelvoorziening’ in perfecte harmonie in de nieuwbouw te integreren. Barten geeft aan dat er afscheid is genomen van de situatie dat moeder en bijvoorbeeld een te vroeg geboren kind worden gescheiden. “In de nieuwe situatie blijven ze vanaf het eerste moment samen op de kamer, een heuse suite. Voor de vader is er de gelegenheid om in de suite te verblijven, ook ‘s nachts. In de suite is alle techniek voorhanden om moeder en kind hoogwaardige zorg te bieden.” Ook is er de gelegenheid tot het plaatsen van een couveuse in vier neonatologiesuites. “We vervolmaken het concept met roomservice”, zegt Uitterhaegen. “Een gezamenlijk verblijf, ouders/partners en kind, versterkt ook de kennis en het zelfvertrouwen over de behandeling van hun kind voor de latere thuissituatie.” 

St. Antonius Ziekenhuis
De Verlossuite dient om te bevallen. Vrouwen verblijven hier maximaal 48 uur. (Beeld: Marjolijn de Graaf)

Snelkookpansessies
Om te komen tot een gebouw waarin alle gebruikers optimaal tot hun recht komen, kregen alle disciplines de gelegenheid hun wensen kenbaar te maken. “Verpleegkundigen, verloskundigen, medisch specialisten en de ondersteunende diensten zoals roomservice en schoonmaakdiensten; ze hebben allemaal hun belangen met het oog op inrichting en routing kenbaar gemaakt.” Uitterhaegen geeft aan dat ook mensen van buiten de organisatie en voormalige patiënten is gevraagd naar wat er zeker niet mocht ontbreken in de nieuwbouw. Hij spreekt over zogenaamde ‘snelkookpansessies’. “Die sessies resulteerden in een pakket van eisen en dat hebben we voorgelegd aan de Raad van Bestuur.” Parrallel aan dat traject liep de fusie met Hofpoort. “Het maakte het totale traject behoorlijk complex. Het risico dat de fusie een negatieve lading krijgt, is aanwezig. Aan ons de taak om te zorgen dat fusie en nieuwbouw leiden naar een positief gevoel in het verzorgingsgebied van het ziekenhuis”, kijkt Barten terug. 

St. Antonius Ziekenhuis
Gang Geboortecentrum. (Beeld: St. Antonius Ziekenhuis)

Traject
In juni 2015 kwam de opdracht voor de nieuwbouw. Die startte in oktober/november 2016 en op 12 januari van dit jaar is het Geboortecentrum opgeleverd. “Door de optimale voorbereiding zijn we met de bouw van het Geboortecentrum binnen de begroting gebleven en dat zonder concessies te doen.” Uitterhaegen en Barten zijn daarop met recht trots: “Een verdienste van allen die er zich voor hebben ingezet.” Belangrijk in het totale traject was de pilot-opstelling van een suite waarop alle betrokkenen hun visie konden geven. Vanzelfsprekend is het DNR van het St. Antonius herkenbaar in het Geboortecentrum maar door inrichting en kleurgebruik heeft het een geheel eigen karakter. Met voorbedachte rade is het Geboortecentrum op palen geplaatst. “Groeiperspectief”, zegt Uitterhaegen. Er is ook veel ruimte rondom het Geboortecentrum. Daar kunnen het centrum en de daarbij behorende afdelingen nog uitdijen. Hetzelfde geldt voor onder meer de operatiekamers en de intensive care-afdeling. 

St. Antonius Ziekenhuis
Receptie Geboortezorg. (Beeld: Marjolijn de Graaf)

Huiselijk
De suites hebben een huiselijke uitstraling. Op het eerste oog zijn het sfeervolle hotelkamers, een rustig beeld met veel kastruimte. Achter de kastdeuren schuilt de techniek die nodig is om optimale zorg aan moeder en kind te bieden. Er is werkelijk niets aan het toeval overgelaten. Een mooi voorbeeld zijn de plexiglas plaatjes waarmee de behandeltafel is ‘afgebakend’. Barten geeft aan dat door die oplossing de moeder vanuit haar bed niks van de verzorging van het kind hoeft te missen. ‘Geboortezorg’ faciliteert ook verloskundigen van buiten. Dat naar hen is geluisterd, wordt duidelijk als Barten wijst op de twee suites met bevalbaden. “Een keuze van de eerstelijnszorg. Niet iedereen schaarde zich in het begin achter het idee. Evenals alle suites en hun inrichting heeft ook die voorziening zijn comfort reeds meer dan bewezen.”

St. Antonius Ziekenhuis
Een bevalbad. (Beeld: Marjolijn de Graaf)


Planvorming ‘vanuit de zorg’ ontwikkeld
Adviesbureau ptg advies heeft de volledige planvorming van het Geboorte-centrum van het St. Antonius Ziekenhuis begeleid. Van het Programma van Eisen t/m de prijs- en contractvorming met de bouwcombinatie. “Samen met de interne organisatie en de eerstelijns verloskundigen hebben wij het zorgconcept en het ruimtelijk Programma van Eisen ontwikkeld”, aldus het bedrijf. “Door met alle betrokkenen gezamenlijk het plan ‘vanuit de zorg’ te ontwikkelen, zijn we erin geslaagd om in korte tijd tot een gedragen Programma van Eisen en ontwerp te komen. In interactieve, intensieve sessies in de ‘samen ontwerp-weken’ is het ontwerp letterlijk in een week tot stand gekomen. De belangrijkste succesfactoren? Met alle gebruikers/partijen aan tafel in gesprek, luisteren naar elkaars ideeën, werkwijzen, belangen en onzekerheden en daarna samen de afwegingen en keuzes maken. Mede hierdoor zijn we erin geslaagd om in een aantrekkende markt het project van Programma van Eisen tot ingebruikname in krap 28 maanden te realiseren. Een prestatie om trots op te zijn!”


Feiten en cijfers
Project Geboortecentrum St. Antonius omvat 32 privésuites: 16 verlossuites, 12 kraamsuites en 4 neosuites.
Bouwkosten Nieuwbouw gebouw MKC inclusief IC (exclusief VPA): 15 miljoen euro.
Architect en constructie Gortemaker Algra Feenstra (voorheen de Jong Gortemaker Algra) constructie i.s.m. Swinn
Interieur en inrichting Gortemaker Algra Feenstra en LAB3 Advies- en ontwerpbureau voor interieur
Technisch adviseur Halmos Adviseurs
Bouwadviseur PTG Advies
Bouwmanagement Nobel BM
Opdrachtnemer Laudy-Engie v.o.f. (Laudy voor de bouwkundige uitwerking en Engie voor de W- en E-installaties)

Tekst: Willem de Volder
Uitgelichte afbeelding: 
Martico Barten, Manager Bedrijfsvoering Zorgeenheid en Hein Uitterhaegen, Manager Faciliteiten en Vastgoed. (Beeld: Willem de Volder)