Hans Groenendijk
02:30
21-12-2018

‘Aanpassen zorgvastgoed aan eisen des tijds is zaak van willen en kunnen’

De leden van organisatie van zorgondernemers ActiZ krijgen te maken met een samenloop aan maatschappelijke ontwikkelingen, zoals de toenemende vergrijzing en het langer thuiswonen. Daarbovenop wordt ook op het vlak van de duurzaamheidstransitie ‘aanpassend vermogen’ gevraagd. Een vraaggesprek met ActiZ kerngroeplid Wonen en Zorg Hans Groenendijk, die pleit voor lokaal maatwerk. “Zelfs binnen organisaties geldt: per locatie kunnen de omstandigheden sterk verschillen. Doe wat je kunt.”

Hans Groenendijk is naast lid van de genoemde kerngroep bestuursvoorzitter van Woonzorggroep Samen, met twintig locaties in de Kop van Noord-Holland. Groenendijk ziet veel van de genoemde maatschappelijke ontwikkelingen samenkomen in het eigen verzorgingsgebied. zijn de belangrijkste bevindingen?
“Allereerst, de gevreesde intramurale leegstand door het langer thuiswonen wordt opgeheven door de toenemende vergrijzing. Dat is een landelijke trend. Wel zien wij in de praktijk dat de vraag naar maatwerkoplossingen door het langer thuiswonen en de groei van de thuiszorg sterk toeneemt. Eenzaamheid is een belangrijk thema; het organiseren van dagactiviteiten kan hierop één van de antwoorden zijn. Dit kan er ook voor zorgen dat mantelzorgers nog tijd voor andere belangrijke dingen overhouden. Daarnaast is de factor arbeid van belang, zeker in een krimpgebied. Wij zijn hard aan het nadenken over verschillende oplossingen, zoals op het gebied van domotica en tijdelijke intramurale voorzieningen. Kern van de zaak is dat de tijd van generieke, institutionele oplossingen voorbij is, en je elkaar als stakeholders – instellingen, gemeenten, woningcorporaties, huisartsen, ziekenhuizen, verzekeraars en ook mantelzorgers, hard nodig hebt.” 

Het algemene geluid is dat het woonaanbod meer divers dient te worden vormgegeven, en dat de investeringsruimte van zorgondernemers krapper wordt (bijvoorbeeld door de wettelijke scheiding van wonen en zorg). Is ‘wonen’ nog een kerntaak van zorgondernemers?
“In de eerste plaats zijn wij natuurlijk zorgverleners. Een deel van onze leden heeft het vastgoed in eigen bezit, anderen hebben het uitbesteed aan bijvoorbeeld een woningcorporatie en vaak is sprake van huur én eigendom van de gebouwen. Ik denk dat de focus moet liggen op de genoemde maatwerkoplossingen voor langer thuiswonen. Dan gaat het niet alleen om aanpassing van de individuele woningen, maar ook om het vinden van nieuwe tussenvormen, zoals hofjeswonen of het aanpassen van bestaande appartementengebouwen van corporaties of vve’s. Die kunnen in de plint worden voorzien van bijvoorbeeld een huisartsenpost, zorgpost of andere voorzieningen. Als zorgorganisatie denken wij daar in Noord-Holland intensief in mee: bijvoorbeeld over het combineren van nachtdiensten tussen verschillende partijen of het aanbieden van tijdelijke plaatsen voor mensen die even niet thuis kunnen wonen. Misschien is het mogelijk mensen een appartement aan te bieden voor alleen de nachtelijke uren; dat zijn we nog aan het uitwerken.”

Rijksbouwmeester Floris Alkemade pleit voor aanpassing van het woonaanbod aan de vergrijzing, met de zorglocatie als ankerpunt van een ‘levensloopbestendige’ wijk. Hoe denkt ActiZ hierover?
“Ook hier geldt: maatwerk in samenwerking met stakeholders. Ik onderschrijf de bevindingen van Floris Alkemade dat wonen met zorg idealiter gecentreerd zou moeten zijn rondom voorzieningen. In mijn regio blijft het met verschillende kernen mogelijk woonzorgcentra open te houden van dertig plaatsen – de omvang van de kleinste. Onze grootste locatie biedt 220 plaatsen. Wij hanteren 28 plaatsen als ondergrens. In algemene zin zou het goed zijn wijkfuncties met zorgcentra te combineren, zoals bijvoorbeeld een bibliotheek. Wederom: focus op lokaal maatwerk met betrekking tot langer thuiswonen, zoals aanpassingen aan individuele woningen, en houdt intensief contact met de stakeholders over gemeenschappelijke oplossingen. Veel is mogelijk, maar altijd in samenspraak met elkaar en op basis van de lokale situatie. 

In oktober dit jaar is de Green Deal voor de zorg gesloten, met de duurzaamheidsdoelstellingen voor de komende jaren (onder meer 49% CO2-reductie in 2030 en een circulaire bedrijfsvoering). Wat is de rol en positie van ActiZ in dezen?
“ActiZ heeft de Green Deal ondertekend, maar laat duidelijk zijn dat ook op dit gebied de mogelijkheid, noodzaak en temporisering van het transitieproces lokaal sterk kan verschillen. Wij zijn als Woonzorggroep Samen bijvoorbeeld per locatie aan het bekijken wat nodig is. Doe wat je kunt, op basis van de afschrijvingstermijn van je gebouw. Mede hierom is de einddatum van de energietransitie van gebouwen op 2050 gezet. Zo biedt je elke zorgondernemer de mogelijkheid aan de doelstellingen te voldoen binnen de afschrijvingstermijn van een locatie. Het urgentiebesef is voldoende aanwezig; het gaat om willen en kunnen, niet om moeten. Binnen ActiZ merk ik een sterke behoefte aan kennisuitwisseling, en wij proberen als zorgondernemers zoveel mogelijk kennis met elkaar te delen. Er zijn voldoende goede voorbeelden. De transitie naar gasloze gebouwen zal een belangrijke bijdrage gaan leveren, zeggen wij uit eigen ervaring.”

Hans Groenendijk, ActiZ kerngroeplid Wonen en Zorg

Bouwen aan de Zorg partners

SafeLiftOKC Diakonessenhuis