Patio-bij-de-hoofdingang-vlak-voor-de-oplevering-van-de-bouw
02:50
21-11-2017

Protonenkliniek HollandPTC: complexe apparatuur bepaalt ontwerp nieuwbouw

De nieuwbouw van HollandPTC is gereed. Momenteel wordt alleen nog de protonenapparatuur gevalideerd. Het poliklinisch centrum voor protonentherapie en wetenschappelijk onderzoek in Delft is één van de eerste protonenklinieken in Nederland. Het beschikt over geavanceerde apparatuur voor beeldvorming en protonenbestraling. Opdrachtgever is HollandPTC, een consortium bestaande uit TU Delft, LUMC en Erasmus MC, die hier samenwerken op het gebied van zorg, onderwijs en wetenschappelijk onderzoek. De kliniek start halverwege 2018 met de eerste patiëntbehandelingen.

Bestraling met protonen is in Nederland een nieuwe behandelmethode voor patiënten met specifieke vormen van kanker. Vergeleken met de gebruikelijke bestralingsmethode met fotonen wordt door uiterst bestraling met protonen minder gezond weefsel geraakt. Op termijn kan HollandPTC zo’n zeshonderd patiënten per jaar behandelen. Nieuwbouw was noodzakelijk omdat de gekozen protonenapparatuur zo groot is dat deze niet in een bestaand gebouw paste. “Eigenlijk heeft de complexe apparatuur het pand gevormd”, zegt bouwmanager Erik Dijkman. “Waarom we voor Delft als locatie gekozen hebben, heeft meerdere redenen. Zoals de gunstige ligging aan de A13 tussen Rotterdam en Leiden, waar de andere twee deelnemende partijen gehuisvest zijn. Verder is om straling te mogen produceren een Kernenergiewet (KEW)-vergunning nodig. Omdat de kliniek naast het Reactor Instituut Delft staat, was voor dit perceel al een vergunning aanwezig en hoefde deze alleen gewijzigd te worden. TU Delft heeft bovendien al jarenlang ervaring met stralingstechnologie en -veiligheid en zal net als LUMC en Erasmus MC een belangrijke rol spelen in het onderzoeksprogramma.”

Nogmaals-patio-bij-de-hoofdingang-vlak-voor-de-oplevering-van-de-bouw-4-juli-2017.

Ultramodern
Inmiddels staat er een ultramodern drielaags gebouw met op de begane grond een centrale hal met receptiebalie, artsenspreekkamers en diagnostisch imagingblok. Daarin bevinden zich de MRI-, CT- en PET-CT-apparatuur voor de diagnostiek (exact bepalen waar de tumor zich bevindt). Er zijn verder uitslaapruimten en een ambulancehal waar minder mobiele patiënten binnenkomen. Ook zijn er vijf bunkers: één met een 90 ton wegend cyclotron oftewel deeltjesversneller, één royale R&D-bunker, twee 280 ton wegende 360 graden gantries bestemd voor de bestraling van tumoren in alle mogelijke richtingen en één bunker voor het bestralen van oogtumoren, met bijbehorende controle- en bedieningskamers. Op de eerste verdieping zijn naast kantoren en laboratoria ook vergader- en onderwijsfaciliteiten te vinden. Op de tweede verdieping liggen de techniekruimten voor de gebouwinstallaties en protonenapparatuur.

Nogmaals-niveau--1-bij-HollandPTC.-De-‘beamline’-of-deeltjesversneller-protonen-in-beeld.

Klantvriendelijk
Dijkman licht toe dat het pand het functioneel proces volgt en tegelijk om de technische installaties heen gebouwd is. “Het bestaat uit twee aparte delen die tegen elkaar aangebouwd zijn. Door de uniforme buitengevel met een natuurstenen beplating is niet te zien dat het om twee totaal verschillende gebouwen gaat.”

Het ene pand bevat het normale kliniekdeel, dat op een traditionele manier prefab gebouwd is. Metalstud binnenwanden maken een flexibele indeling mogelijk. Dit gedeelte is uitnodigend en licht.   ›

Mede dankzij het gebruik van natuurlijke materialen is hier een klantvriendelijke omgeving voor patiënten, bezoekers en medewerkers gerealiseerd. Aan de buitenzijde zijn veel raampartijen, hout en groentinten toegepast. Opvallend aan de binnenkant zijn de lichte kleuren, keramische vloertegels en houten vloeren. De grote hoeveelheid glas en de twee patio’s op de eerste verdieping met twee lichtstraten zorgen voor veel daglicht. Delftsblauwe tegeltjes en prints van schilderijen van Vermeer dienen als decoratie. Daarnaast creëren klimaatplafonds, vloerverwarming en Lumitop beglazing een prettig verblijfsklimaat.

Artist-impression-van-nieuwe-logo-in-gevelbelettering.-Ontwerp-Thielen-Peters.

Bestralingsdeel
Het andere gebouw bevat het bestralingsdeel. Normaliter liggen bij protonencentra de bunkers en cyclotronruimte volledig ondergronds. In Delft bevinden de bestralingsbunkers zich echter op de begane grond, waar een lichtstraat voor daglicht in de gang zorgt. Het ontwerp van die bunkers is afhankelijk van de strenge eisen van de leverancier van de protonenapparatuur. Wanden, vloeren en plafonds van bunkers en cyclotron moeten de straling binnen houden. Om mensen te beschermen, zijn rondom muren en vloeren gestort tot 4 m dik massief beton. Verder zijn nergens rechte verbindingen van betonplaten te vinden en zijn deze vertand geplaatst. Ook liggen de toegangen tot de bunkerruimten in een slingerend labyrint om de straling binnen de bunker te houden.

Voor de bouw van de betonnen schil rondom de bunkers en cyclotronruimte is zo’n 13.000 m³ speciaal beton in het werk gestort. Dit bevat kalksteen in plaats van grind. Daardoor was de uithardingstemperatuur van het beton veel lager dan normaal en kon eventuele scheurvorming bij het afkoelen worden voorkomen. De elektronische bedieningsapparatuur van het cyclotron en de magneten die de protonen in de vacuümbuis naar de correcte bunker en positie sturen, bevinden zich op de tweede verdieping, bovenop de betonnen schil. Dijkman: “Omdat er in deze schil geen rechte doorgangen mochten komen, is 3, 5 km aan mantelbuizen in het beton gestort, met minimaal twee bochten per buis. Tijdens het storten mochten die kunststofleidingen niet breken of verschuiven, omdat het daarna onmogelijk is nieuwe te maken met bochten erin. Kortom, het moest in één keer goed gaan. Mede doordat alles van tevoren integraal in 3D BIM was uitgewerkt en in het werk uitvoerig is gecontroleerd, is dit gelukt.”

HollandPTC is een compact gebouw voor behandeling en onderzoeksprojecten geworden. Een pand waarvan het ontwerp tot stand is gekomen na uitgebreid overleg met gebruikers en onderzoekers. Het resultaat: een combinatie van een klantvriendelijke omgeving met state-of-the-art apparatuur.

HollandPTC_Presentatie_12juli-31.-Toepassing-huisstijl-op-begane-grond.

Tekst: Irene Teunissen    Beeld: HollandPTC, Paul van Beers, Thielen Peters

Lees meer over: HollandPTC , Projecten , Protonenkliniek

Bouwen aan de Zorg partners

vKris LIesse